Dlaczego większość projektów GameFi nie przetrwała rynku w 2026 roku

GameFi gwałtownie urosło w 2021 roku, ponieważ połączyło dwie silne obietnice: własność przedmiotów w grze oraz możliwość zarabiania. Kiedy rynek się odwrócił, ta mieszanka ujawniła twardą prawdę: wiele projektów było finansowanych spekulacją, a nie przez graczy, którzy zostaliby nawet wtedy, gdy ceny tokenów spadały. Do 2026 roku wzorzec jest na tyle wyraźny, że można go opisać praktycznie: słabe gospodarki wewnątrz gier, płytkie pętle rozgrywki, krucha warstwa bezpieczeństwa i ograniczona dystrybucja tworzyły scenariusze porażek, które na powierzchni wyglądały różnie, ale w środku były zbudowane podobnie.

Tokenomika była projektowana jak krótkoterminowa promocja, a nie długofalowy system

Typowa pętla play-to-earn wypłacała użytkownikom token projektu za działania, które miały niewielką wewnętrzną wartość dla samej gry. Gdy tylko tempo wzrostu spadało, podaż wciąż rosła, a popyt nie nadążał. Zespoły próbowały to łatać mechanikami „burn”, ale wiele takich rozwiązań było kosmetycznych: zmniejszały podaż w obiegu, nie tworząc realnego powodu do kupna i trzymania tokena poza nadzieją na wzrost ceny.

Zrównoważona gospodarka gry potrzebuje „sinks”, które są odczuwane jako wybór (kosmetyki, crafting, progres), a nie jako podatek (opłaty, wymuszone stakingi, karzące ulepszenia). W wielu premierach GameFi „sinks” były albo zbyt słabe, by mieć znaczenie, albo zbyt agresywne, co pchało graczy do wyciągania wartości i szybkiego odejścia. Gdy nagrody są głównym powodem logowania, nawet niewielkie ograniczenie emisji może wywołać odpływ graczy, a ten odpływ niszczy cenę tokena, która finansowała nagrody.

Kolejnym problemem strukturalnym był model „dwóch tokenów”, stosowany do oddzielenia governance od nagród. Teoretycznie ma to chronić token zarządzania przed hiperinflacją. W praktyce często powstawały dwa słabe aktywa zamiast jednego mocnego: token nagród był stale sprzedawany, a token governance miał trudność z uzasadnieniem wartości bez realnych przychodów i lojalnego popytu ze strony użytkowników.

Gry nie potrafiły utrzymać graczy, gdy przestały działać kalkulacje w arkuszu

Tradycyjne gry mogą przetrwać słabą monetyzację przez pewien czas, jeśli rdzeń jest po prostu przyjemny i społecznościowy. Wiele tytułów GameFi działało odwrotnie: rdzeń był powtarzalny, a warstwa społecznościowa cienka, więc retencja zależała od wypłat. Dlatego te same gry mogły wyglądać na „ogromne” w hossie, a po kilku miesiącach sprawiać wrażenie pustych.

Kolejnym hamulcem retencji była tarcie na wejściu. Konfiguracja portfela, mostkowanie aktywów, podpisywanie transakcji i zarządzanie kluczami nadal są barierą dla mainstreamu. Nawet gdy onboarding się poprawiał, w momencie niepewności co do transakcji, opłaty czy prośby o podpis, zaufanie spadało. W grze ta luka zaufania jest bardziej niszcząca niż w DeFi, ponieważ gry to dobrowolna rozrywka, a nie finansowa konieczność.

Wreszcie, wiele projektów nie doceniło tempa dostarczania treści. Gry rywalizacyjne potrzebują balansu, gry live-service — eventów, a casuale — świeżych wyzwań. Gdy budżety się kurczyły, tempo treści spadało, i bez nowych powodów do grania tokenowe nagrody stawały się jedynym haczykiem — dokładnie tą zależnością, która czyniła model kruchym.

Incydenty bezpieczeństwa i problemy z custody niszczyły zaufanie szybciej niż jakikolwiek wykres

Stos technologiczny GameFi często obejmuje niestandardowe sidechainy, mosty, marketplace’y, kontrakty NFT i usługi off-chain. Każdy element zwiększa ryzyko, a wiele zespołów wypuszczało produkt szybko przy małych budżetach na bezpieczeństwo. W 2022 roku exploit mostu Ronin powiązany z Axie Infinity stał się punktem odniesienia tego, jak katastrofalna może być pojedyncza awaria: nie chodziło tylko o pieniądze, ale o wiarygodność całego ekosystemu wokół gry.

Problemy bezpieczeństwa mają też „miękkie” formy: exploity mintowania zalewające rynek nielegalnymi przedmiotami, błędy oracle zniekształcające ceny, czy skompromitowane klucze admina pozwalające na nagłe zmiany zasad. Gracze nie muszą rozumieć technicznych szczegółów, by zareagować; wystarczy, że widzą możliwość rozwodnienia lub kradzieży aktywów, a obietnica „własności” zaczyna brzmieć jak marketing, nie jak rzeczywistość.

Do 2026 roku gracze i inwestorzy są też bardziej wrażliwi na przejrzystość operacyjną. Opóźnione komunikaty, mgliste post-mortemy lub niejasne plany rekompensat zamieniają incydent techniczny w kryzys reputacyjny. W grach reputacja jest produktem. Gdy znika, powrót jest trudniejszy niż zwykłe odbicie tokena.

Centralizacja wracała tylnymi drzwiami i podważała narrację o „własności graczy”

Wiele projektów mówiło o decentralizacji, ale zachowywało decydującą kontrolę w wąskiej grupie: kontrakty upgradeable, przełączniki awaryjne, skarbce sterowane przez admina i whitelisty dla marketplace’ów. Część kontroli jest rozsądna na początku, ale jeśli nie jest jasno ujawniona, wygląda jak przynęta i zamiana. Gracze zauważają, gdy zasady zmieniają się z dnia na dzień lub gdy użyteczność aktywów zależy od uprawnień, które można cofnąć.

Mosty i „custodial” skróty były kolejnym słabym punktem. Żeby obniżyć koszty i zwiększyć szybkość, zespoły wykorzystywały sidechainy lub warstwowe systemy wymagające zaufania do ograniczonej liczby walidatorów. To może działać, ale wymaga silnego governance i solidnej inżynierii bezpieczeństwa. Bez tego most staje się najcenniejszym celem w całym ekosystemie.

Nawet bez hacków częste było centralne podtrzymywanie ceny. Gdy skarbce po cichu działały jak market makerzy, by bronić kursu tokena, projekt stawał się wrażliwy na szoki płynności. Gdy wsparcie skarbca się kończyło, ceny wracały do poziomu realnego popytu — który w wielu przypadkach był znacznie niższy niż wyceny sugerowane w fazie wzrostu.

Ograniczenia dystrybucji i presja regulacyjna zawężały drogę do skali

GameFi potrzebowało mainstreamowej dystrybucji, by osiągnąć stabilną liczbę graczy, ale dostęp do kanałów był nierówny. Część dużych sklepów z grami i wydawców ostrożnie podchodziła do funkcji powiązanych z blockchainem oraz handlem aktywami, co zmuszało zespoły do polegania na dystrybucji webowej i społecznościach krypto. Taka koncentracja sprawiała, że wzrost wyglądał mocno w hossie i słabo w bessie, bo ta sama grupa odbiorców „przekręcała” kapitał między kolejnymi premierami.

Zgodność regulacyjna stała się też realnym ograniczeniem. Gdy token w grze jest promowany z oczekiwaniem zysku, przyciąga większą uwagę. Projekty, które obiecywały „zarabianie” bez jasnych zabezpieczeń konsumenckich, miały trudniej z listingami, reklamą i partnerstwami. Do 2026 roku twórcy celujący w dłuższe życie systemów projektują zachęty mniej podobne do „yield”, a bardziej do zwykłych gospodarek gier, gdzie wydatki są uzasadnione wartością rozrywki, a własność jest opcjonalnym dodatkiem.

Wreszcie, rynek nauczył się wymagać realnych przychodów. Gra, która potrafi finansować rozwój z wydatków związanych z rozgrywką (kosmetyki, dodatki, subskrypcje), ma znacznie większą szansę przetrwać zmienność niż gra oparta na emisji tokena. Gdy kapitał podrożał po cyklu 2021–2022, wiele projektów zwyczajnie straciło runway, zanim dotarło do stabilnego modelu biznesowego.

To, co przetrwało, traktowało blockchain jako infrastrukturę, a nie nagłówek

Zdrowszy kierunek do 2026 roku to nie „więcej tokenów”, tylko lepsza dyscyplina produktowa. Projekty, które zostają, zwykle robią grę grywalną bez presji finansowej, a dopiero potem dodają własność w sposób, który nie psuje balansu. Najczęściej oznacza to ograniczanie funkcji napędzanych spekulacją, unikanie pułapek pay-to-win i projektowanie aktywów z użytecznością, która pozostaje sensowna nawet wtedy, gdy rynek się schładza.

Inna cecha przetrwania to konserwatywna tokenomika: wolniejsze emisje, jasne „sinks” powiązane z zabawą oraz przejrzyste zasady zmian podaży. Gdy gracze potrafią przewidzieć zachowanie gospodarki, chętniej inwestują czas, a opcjonalnie także pieniądze. Gdy reguły są niejasne, każda aktualizacja wygląda jak próba ratowania ceny, a nie poprawy gry.

Na koniec — zwycięzcy inwestują w zaufanie: audyty, publiczne procesy po incydentach, ostrożne zarządzanie kluczami i prosty onboarding, który nie przerzuca na nowych użytkowników ryzyk, których nie rozumieją. GameFi nie „umarło”; umarł konkretny, spekulacyjny wzorzec projektowania. Projekty, które zostały w 2026 roku, zaakceptowały, że rozrywka jest pierwsza, a własność ma sens tylko wtedy, gdy gra jest warta grania niezależnie od rynku.