Aktualizacja Ethereum Fusaka, aktywowana 3 grudnia 2025 roku, była ważnym krokiem w kierunku obniżenia kosztów transakcji kryptowalutowych. Jej głównym osiągnięciem było usprawnienie sposobu, w jaki Ethereum obsługuje dane pochodzące z sieci Layer 2, takich jak Arbitrum, Optimism i Base. Sieci te przetwarzają transakcje poza głównym łańcuchem Ethereum, umożliwiając użytkownikom przesyłanie aktywów cyfrowych i korzystanie z aplikacji blockchain przy niższych kosztach. Fusaka wprowadziła wydajniejszą metodę sprawdzania danych transakcyjnych i przygotowała Ethereum do znacznego zwiększenia przepustowości w zakresie obsługi danych. Dwie kolejne aktualizacje, przeprowadzone w grudniu 2025 i styczniu 2026 roku, jeszcze bardziej zwiększyły tę przepustowość. Do listopada 2026 roku zmiany te przyczyniły się do stworzenia korzystniejszych warunków dla tanich przelewów, choć rzeczywiste opłaty nadal zależały od aktywności w sieci, złożoności transakcji oraz wykorzystywanych usług.
Ethereum od dawna stoi przed trudnym zadaniem pogodzenia bezpieczeństwa, decentralizacji i możliwości przetwarzania dużej liczby transakcji. Główna sieć obsługuje przelewy kryptowalutowe, operacje w ramach zdecentralizowanych finansów oraz inteligentne kontrakty, jednak jej przepustowość jest ograniczona. Gdy zapotrzebowanie rośnie, użytkownicy konkurują o uwzględnienie swoich transakcji w blokach, co może prowadzić do wzrostu opłat. Sieci Layer 2 pomagają rozwiązać ten problem, przetwarzając transakcje poza głównym środowiskiem wykonawczym Ethereum i okresowo przesyłając informacje o swojej aktywności do głównego łańcucha. Takie rozwiązanie pozwala rozłożyć część kosztów związanych z bezpieczeństwem Ethereum i dostępnością danych na wiele transakcji. Operatorzy sieci Layer 2 nadal muszą jednak płacić za publikowanie informacji, dlatego ich wydatki operacyjne częściowo zależą od warunków panujących w głównej sieci.
Przed wprowadzeniem Fusaka Ethereum wdrożyło już zmiany mające na celu obniżenie kosztów tego procesu. Aktualizacja Dencun, aktywowana w marcu 2024 roku, wprowadziła pakiety danych nazywane blobami za pośrednictwem EIP-4844. Umożliwiają one sieciom Layer 2 publikowanie informacji o transakcjach bez konieczności korzystania wyłącznie z wcześniejszych, droższych metod przesyłania danych. Aktualizacja Pectra z maja 2025 roku zwiększyła pojemność blobów, podnosząc docelową liczbę blobów na blok z trzech do sześciu, a maksymalną z sześciu do dziewięciu. Rosnąca liczba aplikacji blockchain i transakcji kryptowalutowych sprawiała jednak, że dalsze zwiększanie przepustowości pozostawało istotne. Fusaka kontynuowała ten proces, umożliwiając Ethereum obsługę znacznie większej ilości danych bez konieczności pobierania wszystkich kompletnych pakietów przez każdego walidatora.
Najważniejszą innowacją wprowadzoną przez Fusaka był mechanizm Peer Data Availability Sampling, czyli PeerDAS, wdrożony w ramach EIP-7594. Wcześniej sprawdzanie dostępności danych przechowywanych w blobach wiązało się z większym obciążeniem komputerów uczestniczących w procesie konsensusu Ethereum. PeerDAS pozwala walidatorom sprawdzać mniejsze próbki rozproszonych danych zamiast pobierać każdy kompletny blob. Mechanizm wykorzystuje dodatkowe rozwiązania, które pozwalają uzyskać wysoki poziom pewności, że wymagane informacje pozostają dostępne w sieci. Dzięki temu poszczególni walidatorzy muszą przetwarzać mniej danych w miarę rozwoju Ethereum. Operatorzy Layer 2 zyskują możliwość publikowania większej ilości informacji o transakcjach bez wcześniejszych ograniczeń przepustowości. Dla zwykłych użytkowników korzyść jest pośrednia, ale istotna: sprawniejsza obsługa danych może zmniejszyć jeden ze składników opłat transakcyjnych w sieciach Layer 2.
Fusaka nie zwiększyła limitów blobów bezpośrednio w momencie aktywacji 3 grudnia 2025 roku. Zamiast tego wprowadziła infrastrukturę niezbędną do stopniowego zwiększania przepustowości za pomocą mniejszych, starannie kontrolowanych aktualizacji określanych jako Blob Parameter Only forks. Pierwsza z nich weszła w życie 9 grudnia 2025 roku, podnosząc docelową liczbę blobów na blok z sześciu do dziesięciu, a maksymalną z dziewięciu do piętnastu. Druga nastąpiła 7 stycznia 2026 roku i zwiększyła wartość docelową do czternastu, a maksymalną do dwudziestu jeden. W porównaniu z limitami obowiązującymi bezpośrednio przed Fusaka docelowa pojemność blobów w Ethereum wzrosła o około 133%. Wartości te określają ilość przestrzeni na dane, którą Ethereum ma obsługiwać, a nie gwarantowany wzrost liczby transakcji przetwarzanych przez każdą sieć Layer 2.
Znaczenie dodatkowej przepustowości staje się bardziej zrozumiałe, gdy przyjrzymy się sposobowi ustalania cen danych transakcyjnych. Bloby mają odrębny rynek opłat, co oznacza, że ich koszt częściowo zależy od zapotrzebowania na dostępną przestrzeń. Gdy stosunkowo niewiele sieci musi publikować dane, opłaty mogą pozostawać niskie. Jeżeli jednak zapotrzebowanie zbliża się do dostępnego limitu, konkurencja o miejsce w blobach może podnosić koszty. Zwiększając ilość danych, które Ethereum może obsługiwać, Fusaka i kolejne aktualizacje ograniczyły prawdopodobieństwo, że zwykły wzrost aktywności w sieciach Layer 2 natychmiast wywoła równie silną konkurencję o dostępną przestrzeń. Pomaga to operatorom skuteczniej planować wydatki i tworzy warunki do dalszego zwiększania liczby transakcji. Dodatkowa przepustowość nie oznacza jednak, że opłaty za bloby zostały trwale ustalone ani że przeciążenia sieci nie mogą ponownie wystąpić.
Aktualizacja wprowadziła również EIP-7918, który zmodyfikował mechanizm naliczania opłat za bloby poprzez ustanowienie ceny minimalnej powiązanej z kosztami wykonywania operacji w Ethereum. Jest to istotny szczegół, ponieważ Fusaka nie została zaprojektowana wyłącznie po to, aby dane w blobach były jak najtańsze w każdych okolicznościach. Ethereum musi również uwzględniać zasoby wykorzystywane podczas przetwarzania bloków zawierających dodatkowe informacje. Zmodyfikowany mechanizm pomaga zapobiegać spadkowi cen blobów poniżej poziomu odpowiednio odzwierciedlającego określone koszty sieciowe. Długoterminowe korzyści wynikające z Fusaka są więc związane przede wszystkim z większą wydajnością i przepustowością, a nie z bezwarunkowym obniżeniem wszystkich opłat. Dla użytkowników to ważne rozróżnienie: przelewy kryptowalutowe mogą tanieć wraz z poprawą warunków działania sieci, ale faktyczna wysokość opłat nadal zmienia się w zależności od sieci i rodzaju transakcji.
Sieci Layer 2 obniżają koszty transakcji, przetwarzając dużą liczbę operacji poza głównym łańcuchem Ethereum. Zamiast wymagać wykonywania każdego przelewu kryptowalutowego bezpośrednio w Ethereum, rozwiązania typu rollup łączą informacje o wielu transakcjach i publikują niezbędne dane w głównej sieci. Dzięki temu użytkownicy mogą dzielić między siebie część wydatków związanych z rozliczaniem transakcji w Ethereum i publikowaniem danych. Pojedyncza partia może obejmować tysiące przelewów, wymian tokenów lub innych operacji, zależnie od danej sieci i rodzaju transakcji. Gdy koszt publikacji takiej partii rozkłada się na wielu użytkowników, średni wydatek przypadający na pojedynczą transakcję może być stosunkowo niewielki. Fusaka usprawniła ten model, zwiększając przepustowość dostępną dla operatorów sieci.
Uproszczone obliczenie pozwala zobrazować tę zależność ekonomiczną. Załóżmy, że operator sieci Layer 2 płaci 12 funtów za opublikowanie danych dotyczących partii 12 000 przelewów. Średni koszt publikacji danych wyniósłby wówczas 0,001 funta na przelew, bez uwzględnienia pozostałych wydatków związanych z funkcjonowaniem sieci. Jeżeli koszty publikacji pozostają na podobnym poziomie, a jednocześnie możliwe jest efektywne przetwarzanie większej liczby transakcji, średni koszt może się obniżyć. W praktyce sieci stosują różne metody grupowania transakcji, techniki kompresji danych i zasady naliczania opłat, dlatego zależność nie zawsze jest proporcjonalna. Liczba transakcji mieszczących się w jednej partii zależy również od ich złożoności i ilości generowanych informacji. Mimo to dostęp do większej ilości przestrzeni w blobach po rozsądnej cenie ułatwia operatorom obsługę rosnącego wolumenu transakcji bez zwiększania kosztów w takim samym tempie.
Usprawnienia skalowania Ethereum mają szczególne znaczenie dla aplikacji obsługujących częste transakcje o stosunkowo niewielkiej wartości. Użytkownik przesyłający małą kwotę kryptowaluty może nie chcieć płacić prowizji stanowiącej znaczną część przelewanej sumy. Podobne kwestie dotyczą aplikacji związanych z grami, subskrypcji cyfrowych, zdecentralizowanych giełd oraz usług wymagających powtarzających się interakcji z blockchainem. Niższe wydatki operacyjne mogą zwiększyć opłacalność takich działań, pod warunkiem że sieci i aplikacje przenoszą odpowiednią część oszczędności na użytkowników. Fusaka nie kontroluje jednak bezpośrednio cen ustalanych przez portfele, giełdy ani poszczególne serwisy. Jej wkład polega na poprawie podstawowych warunków funkcjonowania sieci Layer 2, co umożliwia im obsługę większej aktywności przy bardziej przystępnych kosztach.
Arbitrum One jest jedną z rozwiniętych sieci Layer 2 Ethereum, zaprojektowaną do wykonywania transakcji poza głównym łańcuchem przy jednoczesnym wykorzystaniu Ethereum do rozliczeń i realizacji ważnych funkcji bezpieczeństwa. Struktura jej opłat obejmuje wydatki związane z przetwarzaniem transakcji oraz publikowaniem wymaganych danych w Ethereum. Większa pojemność blobów może ograniczać presję na drugi z tych składników, szczególnie gdy rośnie zapotrzebowanie na przestrzeń danych w Ethereum. Stwarza to korzystniejsze warunki dla zwykłych przelewów ETH, wymiany tokenów i korzystania ze zdecentralizowanych aplikacji. Ostateczna kwota zależy jednak od aktywności w samej sieci Arbitrum, złożoności transakcji oraz sposobu obliczania opłat. Prosty przelew między dwoma adresami zazwyczaj wymaga mniej zasobów obliczeniowych niż operacja obejmująca kilka inteligentnych kontraktów, dlatego nie należy oczekiwać identycznych kosztów obu transakcji.
OP Mainnet, powszechnie kojarzona z Optimism, również korzysta ze zwiększenia przepustowości Ethereum w zakresie dostępności danych. Wykorzystuje technologię optimistic rollup i należy do szerszej grupy sieci rozwijanych przy użyciu OP Stack. Base, opracowana przez Coinbase, wykorzystuje pokrewną technologię i stanowi kolejny ważny przykład sieci Ethereum Layer 2. Obie mogą korzystać z większej dostępności przestrzeni w blobach podczas publikowania informacji o transakcjach w Ethereum. Dla użytkowników oznacza to możliwość realizowania tanich przelewów i korzystania z aplikacji działających w tych sieciach. Base i OP Mainnet charakteryzują się jednak odmiennym poziomem aktywności, metodami naliczania opłat i warunkami operacyjnymi. Ich transakcje nie są automatycznie wyceniane jednakowo tylko dlatego, że wykorzystują podobną technologię lub opierają się na tym samym blockchainie.
Korzyści wynikające z Fusaka obejmują również inne sieci Layer 2 publikujące dane w blobach Ethereum. Nie wszystkie rozwiązania skalujące korzystają jednak z usług dostępności danych Ethereum w identyczny sposób. Niektóre wykorzystują odmienne metody przechowywania lub publikowania informacji, co może wpływać na zakres bezpośrednich korzyści ze zwiększonej pojemności blobów. Należy także odróżnić niższe koszty sieciowe od niższych opłat za wypłaty z giełd. Scentralizowana giełda kryptowalut może pobierać własną prowizję za wypłatę nawet wtedy, gdy sama transakcja blockchain jest tania. Podobnie aplikacje mogą doliczać opłaty za swoje usługi. Porównując sieci, użytkownicy powinni zatem uwzględniać całkowitą pobieraną kwotę, zamiast zakładać, że usprawnienia techniczne Ethereum automatycznie obniżyły cenę każdego przelewu realizowanego przez określony serwis.

Dla posiadaczy kryptowalut jedną z najbardziej praktycznych korzyści wynikających z usprawnień skalowania Ethereum jest możliwość przesyłania mniejszych kwot bez utraty znacznej ich części na opłaty transakcyjne. Ma to znaczenie podczas dokonywania płatności na rzecz innych osób, przenoszenia środków między własnymi portfelami lub regularnego korzystania ze zdecentralizowanych aplikacji. Sieci Layer 2 mogą sprawić, że takie operacje będą bardziej ekonomiczne niż porównywalne transakcje wykonywane bezpośrednio w głównej sieci Ethereum. Fusaka wzmocniła tę przewagę poprzez zwiększenie przepustowości danych wymaganej do funkcjonowania tych sieci. Nie istnieje jednak jedna uniwersalna opłata za przelew obowiązująca we wszystkich sieciach Layer 2. Koszty mogą różnić się między sieciami, a nawet między transakcjami wykonywanymi w tej samej sieci w krótkim odstępie czasu.
Użytkownicy powinni również rozumieć, że przesyłanie kryptowalut w obrębie jednej sieci Layer 2 różni się od przenoszenia aktywów między różnymi sieciami. Wysłanie USDC z jednego obsługiwanego portfela do drugiego w sieci Base zazwyczaj wymaga przeprowadzenia transakcji wyłącznie w Base. Przeniesienie tego samego tokena z głównej sieci Ethereum do Base może wymagać użycia mostu blockchainowego i opłacenia transakcji w Ethereum. Przelewy między Arbitrum a Optimism również mogą wiązać się z dodatkowymi procedurami lub korzystaniem ze specjalnych usług przenoszenia aktywów. Takie operacje mogą generować dodatkowe koszty i zajmować więcej czasu niż przelewy wykonywane w jednej sieci. Niektóre mosty wprowadzają także dodatkowe zależności od zaufanych podmiotów lub ryzyko związane z inteligentnymi kontraktami. Dlatego trasa, która początkowo wydaje się tania, nie zawsze okazuje się najtańszym lub najodpowiedniejszym rozwiązaniem po uwzględnieniu wszystkich wymaganych transakcji.
Kolejną istotną kwestią jest kryptowaluta wykorzystywana do pokrywania opłat transakcyjnych. W wielu sieciach Ethereum Layer 2 prowizje są uiszczane w ETH, nawet jeśli użytkownik przesyła inny token, na przykład USDC lub inne obsługiwane aktywo cyfrowe. Portfele mogą oferować różne sposoby obsługi tych opłat, w tym rozwiązania, w których aplikacje pokrywają koszty transakcji lub upraszczają sposób ich regulowania. Użytkownicy powinni jednak sprawdzić, czy posiadają aktywa wymagane do wykonania operacji. Równie ważny jest wybór właściwej sieci, ponieważ te same tokeny mogą występować w kilku blockchainach, reprezentując odrębne salda i adresy kontraktów. Fusaka usprawniła obsługę danych, ale nie wyeliminowała konieczności sprawdzania adresów odbiorców, obsługiwanych sieci oraz szczegółów transakcji.
Fusaka zapewniła Ethereum znacznie większą przepustowość danych dla sieci Layer 2, jednak przyszłe opłaty nadal będą zależeć od podaży i popytu. Jeżeli wolumen transakcji znacząco wzrośnie, większa konkurencja o dostępną przestrzeń w blobach może ponownie podnieść koszty publikacji danych. Poszczególne sieci Layer 2 mogą również doświadczać lokalnych przeciążeń, nawet gdy Ethereum dysponuje niewykorzystaną pojemnością blobów. Złożoność transakcji, zasady naliczania opłat oraz zmiany w oprogramowaniu rollupów także wpływają na wydatki użytkowników. Aktualizację należy zatem postrzegać jako zwiększenie zdolności Ethereum do obsługi rosnącej aktywności, a nie trwałą gwarancję wyjątkowo tanich transakcji. Jej najważniejszym osiągnięciem jest stworzenie dodatkowej przestrzeni do rozwoju przy jednoczesnym ograniczeniu obciążeń technicznych związanych ze sprawdzaniem dostępności dużych ilości danych.
Do listopada 2026 roku efekty Fusaka stały się częścią szerszej serii usprawnień Ethereum. Dencun wprowadził bloby w marcu 2024 roku, Pectra zwiększyła ich pojemność w maju 2025 roku, a Fusaka wdrożyła PeerDAS w grudniu 2025 roku. Dwie kolejne aktualizacje parametrów blobów, zakończone 7 stycznia 2026 roku, zwiększyły docelową liczbę blobów do czternastu na blok. Zmiany te pomagają wyjaśnić, dlaczego sieci Ethereum Layer 2 dysponują większą przepustowością danych transakcyjnych niż przed wprowadzeniem aktualizacji. Przypisywanie każdego zaobserwowanego spadku opłat wyłącznie Fusaka byłoby jednak mylące. Na koszty transakcji wpływają również popyt rynkowy, efektywność grupowania transakcji, zmiany w oprogramowaniu sieci oraz polityka cenowa poszczególnych operatorów. Rzeczywiste oszczędności różnią się więc w zależności od aplikacji, sieci i okresu aktywności.
Użytkownicy poszukujący niedrogich przelewów kryptowalutowych w 2026 roku powinni przede wszystkim wybierać dobrze obsługiwane sieci Layer 2, porównywać całkowite opłaty transakcyjne i unikać niepotrzebnego przenoszenia aktywów między blockchainami. Portfel powinien wyświetlać szacowaną opłatę sieciową przed zatwierdzeniem transakcji, choć nadal mogą obowiązywać dodatkowe prowizje aplikacji lub giełd. Przy przesyłaniu większych kwot sprawdzenie adresu odbiorcy i obsługiwanej sieci tokena pozostaje ważniejsze niż zaoszczędzenie niewielkiej dodatkowej sumy. Ethereum Fusaka zwiększyła możliwości techniczne infrastruktury odpowiedzialnej za obsługę tanich transakcji Layer 2 w warunkach rosnącego zapotrzebowania, wspierając szersze wykorzystanie płatności kryptowalutowych i aplikacji blockchain. Jej długoterminowe znaczenie nie polega na zapewnieniu darmowych przelewów, lecz na umożliwieniu Ethereum obsługi większej aktywności bez konieczności proporcjonalnego zwiększania kosztów transakcyjnych.